Жаңалықтар
2050 жылға қарай жүрек-қан тамырлары ауруларынан болатын өлім 73 %-ға артуы мүмкін
7 қараша 2025
Халықаралық зерттеушілер тобының болжамына сәйкес, 2050 жылға қарай жүрек-қан тамырлары ауруларынан (ЖҚА) болатын өлім саны 73 %-ға өсіп, 36 миллион жағдайға жетуі мүмкін — бұл 2025 жылмен салыстырғанда 16 миллионға көп. Ғалымдардың айтуынша, мұндай өсімнің басты себебі — қарт адамдардың үлесінің артуы, ЖҚА-ның алдын алу және емдеу саласындағы айтарлықтай жетістіктерге қарамастан.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) мәліметінше, 2022 жылы жүрек-қан тамырлары ауруларынан 19,8 миллион адам қайтыс болған, бұл әлемдегі барлық өлім-жітімнің 32 %-ын құрайды.
Сонымен қатар, сырқаттанушылық жүктемесі — мүгедектікке бейімделген өмір жылдары (DALY) — 55 %-ға өседі деп күтілуде. Созылмалы жүрек жеткіліксіздігі, әсіресе 2-типті қант диабеті бар науқастар арасында, өлімнің негізгі себептерінің бірі болып қала береді.
Сарапшылар қауіп факторларына ерекше назар аударады: бүйрек функциясының бұзылуы және темекі шегу. Профилактиканың негізгі бөлігі — дәрі-дәрмексіз шаралар: дұрыс тамақтану, тұзды азайту, темекіден бас тарту, тұрақты физикалық белсенділік. Мамандардың пікірінше, бұл әдеттер жүрек-қан тамырлары асқынуларының қаупін айтарлықтай төмендете алады.
Қазақстанда 2013–2020 жылдар аралығында қан айналымы жүйесі ауруларының жалпы таралуы 40 %-ға, ал бастапқы аурушаңдық 32 %-ға артқан. Сонымен бірге, стандартталған өлім көрсеткіші шамамен 37 %-ға төмендеген — бұл профилактика бағдарламалары мен кардиологиялық орталықтардың дамуының оң әсерін көрсетеді.
Ғалымдар атап өтеді: медициналық көмектің қолжетімділігі жақсарғанымен, халықтың жас құрылымының өзгеруі профилактикалық шараларды және ерте диагностика бағдарламаларын күшейтуді талап етеді.
«Жүрек-қан тамырлары ауруларынан өлімнің артуы — дәрігерлер мен қоғам үшін алаңдатарлық белгі. Жүрекке күтім жасау жастық шақтан басталуы керек: салмақты бақылау, темекіден бас тарту, тұрақты дене белсенділігі, жүйелі тексерулер және бүйрек денсаулығына мән беру. Тек кешенді тәсіл мен денсаулыққа деген жеке жауапкершілік алдағы онжылдықтарда миллиондаған мерзімінен бұрын болатын өлімнің алдын алады», — деді Гинтаутас-Юозас Кентра, дәрігер, «Денсаулык» ұлттық ассоциациясы төрағасының орынбасары және зиянды азайту бойынша сарапшы.
Сарапшылардың пікірінше, медициналық, білім беру және әлеуметтік шаралар қатар қолданылғанда ғана өлім-жітімнің өсуін баяулатып, миллиондаған адамның өмір сапасын сақтауға болады.